Ik kan dit boekje over ‘bekering en doop’ niet afsluiten zonder in te gaan op een uitdrukking die je mogelijk wel eens bent tegengekomen of die je zelfs heel vertrouwd in de oren klinkt. Het gaat om de uitdrukking dat ‘de doop in de plaats van de besnijdenis’ is gekomen.

§  Je vraagt je af waar men het vandaan haalt?

Dat staat in de Heidelbergse Catechismus, bij zondag 27, vraag 74. Nu is dat niet de Bijbel en dus is het terecht dat we nagaan of wat bij zondag 27, vraag 74 hierover wordt gezegd wel in overeenstemming met de Bijbel is. Van de serie verwijsteksten die bij zondag 27, vraag 74 worden aangehaald, is alleen in Kolossers 2:11 (1) iets te ontdekken over een verband tussen ‘besnijdenis’ en ‘doop’. Alleen is het van belang die tekst goed te lezen en niet met een ‘verbondsbril’ op. Want dan ga je ‘erin lezen’ wat er niet staat! Met ‘verbondsbril’ bedoel ik dat men de Bijbel leest vanuit de gedachte dat de kerk in de plaats van Israël is gekomen. Als gevolg daarvan zegt men dat God in plaats van met Israël nu met de kerk zijn verbond heeft gesloten. Daardoor geeft men de besnijdenis een betekenis die vreemd is aan wat God ermee bedoelde, toen Hij de besnijdenis instelde.

De besnijdenis is namelijk een instelling van God. In Genesis 17 vind je die instelling. Daar wordt duidelijk dat de besnijdenis het teken is van het verbond van God met Abraham en zijn nageslacht. Het nageslacht van Abraham is het volk Israël. Elk Israëlitisch jongetje moest op de achtste dag na zijn geboorte worden besneden. Zij die geloven dat God in deze tijd een verbond heeft met de kerk, zeggen dat het teken daarvan niet meer de besnijdenis is, maar de doop. Dus, zo zegt men, moeten ook kinderen van ouders die naar de kerk gaan, gedoopt worden. Die kinderen moeten immers opgenomen worden in Gods verbond met de kerk. Om deze redenering te bewijzen, beroept men zich o.a. op Kolossers 2:11. 

Wat zegt deze tekst?
Nu moeten we maar eens naar die tekst kijken: “In Hem bent u ook besneden met een besnijdenis, niet met handen verricht, in het uittrekken van het lichaam van het vlees, in de besnijdenis van Christus.”

In de eerste plaats valt op dat er gesproken wordt over ‘een besnijdenis, niet met handen verricht’. Het gaat dus niet om een zelfde handeling als bij Israël. Dat zou ruimte geven aan de doop, want dat is echt wat anders dan de besnijdenis. Maar we lezen verder: ‘in het uittrekken van het lichaam van het vlees, in de besnijdenis van Christus’. Hier vinden we de verklaring van de besnijdenis. Het gaat om ‘het uittrekken van het lichaam van het vlees’. Hiermee wordt bedoeld dat het zondige vlees geoordeeld is. Dat gebeurde toen Christus op kruis het oordeel erover onderging (Rom. 8:3). De gelovige is ontdaan van wat hem vroeger kenmerkte: het vlees. Het is ‘uitgetrokken’, het mag geen rol meer spelen. En hoe is dat gebeurd? ‘In de besnijdenis van Christus.’ Dat kan natuurlijk nooit slaan op wat op de achtste dag letterlijk met Hem gebeurde (Luk. 2:21). Waarop moet dat dan slaan? Zoals gezegd: op het oordeel dat Hij op het kruis ontving. Hier wordt duidelijk dat de besnijdenis niet alleen een letterlijke, maar ook een geestelijke betekenis heeft. Je ziet dat ook in Romeinen 2:28, 29.

Als je nu verder leest in Kolossers 2:11 dan zie je dat op ‘de besnijdenis van Christus’ volgt: 'met Hem begraven in de doop'. Eigenlijk heel logisch. Na het oordeel van de dood over het vlees, volgt de begrafenis in de doop. Als je goed leest, is de conclusie eenvoudig: de besnijdenis is niet de begrafenis, de besnijdenis wordt dus niet vervangen door de doop, maar de begrafenis volgt op de besnijdenis.

Ik denk dat je hieruit ook deze les kunt leren: lees nauwkeurig wat er staat. Vaak wordt dan al een hoop duidelijk. Verkeerd lezen van een bepaalde tekst, zet je ook op het verkeerde been bij andere teksten, als je niet voortdurend aan de Here vraagt om Zelf door de Heilige Geest zijn Woord te verklaren. Deze houding zal je tevens bewaren om vanuit de hoogte met anderen te praten die overtuigd zijn van een andere uitleg.