In 2005 verscheen het boek: Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp? – Over toeval en doelgerichtheid in de evolutie. Een boek onder redactie van Cees Dekker, Ronald Meester en René van Woudenberg. Dit boek geeft inhoud aan de Intellegent Design (ID)-gedachte, vorm gegeven door (vooraanstaande) Nederlandse wetenschappers, ieder op hun eigen terrein. Het boek: Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp? kan misschien wel gezien worden als de ID-bijbel van Nederland. De ID gedachte lijkt nieuw, maar bestaat al geruime tijd. Grote aandacht kreeg de ID-gedachte in 1996 na het verschijnen van het boek: Darwin’s Black Box, door Micheal J. Behe (vertaald in het Nederlands in 1997 en uitgegeven door uitgeverij Ten Have in Baarn).

De ID-gedachte in het kort.
Wat is nou precies de gedachte die ID wil verwoorden. Om dit te illustreren een citaat uit het boek: Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp?: ‘Gedurende lange tijd in de geschiedenis van de mensheid is de idee van ontwerper die de wereld gemaakt moest hebben bijna vanzelfsprekend geweest…Hierin kwam verandering tegen het eind van de 19e eeuw, nadat Charles Darwin zijn boek over de oorsprong van soorten had gepubliceerd…In dit boek willen we onderzoeken in hoeverre dit (door Darwin geschapen*) beeld terecht is …Geeft de structuur van het heelal werkelijk de indruk dat er voor een ontwerpgedachte geen plaats meer is? Wij menen van niet...(1).’

Dit klinkt hoopgevend voor creationisten, of toch niet? Creationisten worden al decennia niet serieus genomen onder wetenschappers. Om wetenschappelijk geaccepteerd te worden dient men artikelen in wetenschappelijke bladen te publiceren. Echter geen enkel wetenschappelijk tijdschrift wenst creationistische artikelen te publiceren. Die enkele keer dat dit toch gebeurd worden bevindingen belachelijk gemaakt, dan wel als ‘kleine onduidelijkheid in de evolutietheorie’ gezien of genegeerd. Een sprekend voorbeeld is het onderzoek van Dr. Robert Gentry. Dr. Gentry heeft overtuigend bewijs tegen evolutie onderzocht, bewezen en gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften, betreffende zijn onderzoek naar radiohalo’s. Het gaat te ver om in dit artikel in te gaan op radiohalo’s, echter tot op heden heeft niemand kans gezien de uitkomsten van Dr. Gentry wetenschappelijk te weerleggen. Krijgt het creationistische kamp nu eindelijk steun van professoren en onderzoekers uit de ‘seculiere’ wetenschap? Helpt de ID-gedachte creationisme als wetenschap ‘op de kaart te zetten’?
Helaas moet het antwoord op deze vraag met NEEN beantwoord worden. Schepping is voor ID niet voorbehouden aan de almachtige God van de Bijbel, ID neemt geen standpunt in over de schepper of geeft de schepper geen naam. Met andere woorden, de schepper kan God zijn, allah, aliëns, of iedere andere ‘kracht’.

Geen creationisme
Arie van den Beukel wordt toch wel gezien als grondlegger van ‘de Nederlandse ID-gedachte’. Anders gezegd was Arie van den Beukel met zijn boek: De dingen hebben hun geheim één van de eerste, zo niet de eerste, die de ID-gedachte bespreekbaar maakte en publiceerde in Nederland. Binnen de korste keren werd van den Beukel als creationist bestempeld. In het artikel, door van den Beukel geschreven in het boek: Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp, gaat hij echter in tegen het label: creationist. ‘Daarmee distantieer ik mij van de zogenaamde creationisten, wetenschappers die uit fundamentele-christelijke hoek, die aan een letterlijke lezing van de bijbel, met name het boek Genesis, gegevens ontlenen die voorrang hebben boven de feiten die door de natuurwetenschap worden aangedragen…’(2) De grondlegger van de ‘Nederlandse ID’ distantieert zich van creationisten. Duidelijker kan men het niet stellen. De overige schrijvers (professoren, onderzoekers en docenten) in het boek Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp? geven blijk de mening Arie van den Beukel te onderschrijven betreffende creationisme.

Evolutie is onderdeel van ontwerp
De meeste aanhangers van de ID-gedachte gaan ervan uit dat een ‘schepper’ in ieder geval de ontwikkeling van het heelal, sterren, planeten en leven op aarde heeft gestuurd door middel van evolutie. Met andere woorden de ‘schepper’ van de ID-ers heeft evolutie nodig voor ontwikkeling. Bioloog Jan Lever laat in zijn artikel in het boek: Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp? duidelijk optekenen dat evolutie bestaat en de schepper hiervan gebruik heeft gemaakt. Daarnaast stelt Jan Lever de mens en dier op gelijke hoogte. ‘Wij, en vele dieren met ons…’(3)‘Alle planten en dieren (dus wij ook) hebben…’(4) De Bijbel is hierover echter duidelijk: En God zeide: Laat Ons mensen maken, naar Ons beeld, naar Onze gelijkenis; en dat zij heerschappij hebben over de vissen der zee, en over het gevogelte des hemels, en over het vee, en over de gehele aarde, en over al het kruipend gedierte, dat op de aarde kruipt”. (Genesis 1:26). De Bijbel maakt onderscheid tussen mens en dier, en stelt de mens zelfs aan boven de dieren, een duidelijke hierarchie. Op z’n minst gaan de uitspraken van Jan Lever uit van sterke verbondenheid met de denkwijze van evolutionisten, namelijk dat mens en dier dezelfde oorsprong hebben. Er zijn ook wel verschillende ID aanhangers die hierover overigens een andere mening hebben.  Jan Lever eindigt met de volgende conclusie: ‘De Mysterieuze oorsprong van dit ons overweldigende universum, het vormen van concepten en van het allesomvattende evolutieproces, en dus de zin van dit alles inclusief die van ons eigen tijdelijk bestaan, zijn vragen die de grenzen van de mogelijkheden van onze natuurwetenschappelijke analyse principieel overschrijden. Achter deze grenzen en dan ook achter de concepten van deze werkelijkheid en achter haar ontwikkeling kan de mens met ontzag, eerbied en een gevoel van evidentie en dus emotioneel, de scheppende Onzienlijke en geheel andere wereld vermoeden, ja zelfs geloven!’(5)

Leeftijd van de aarde
Daar waar creationisten uitgaan van een jonge aarde (ongeveer 6000 jaar oud) gaan ID-ers uit van de gangbare evolutie-gedachte dat de aarde miljarden jaren oud is. Cees Dekker gaat duidelijk uit van een leeftijd van 4,6 miljard jaar oud.(6) Jan Lever gaat uit van een miljarden jaren oude aarde: ‘Dit gaat terug op hun gemeenschappelijke oorsprong (evolutionistische denkwijze – mijn toevoeging), enkele miljarden jaren geleden.(7) Dit citaat geeft aan dat Jan Lever misschien wel denkt dat ontwerp een rol speelde bij de vorming van leven op aarde, echter gelooft hij wel in een miljarden jaren oude aarde, terwijl vele creationisten ondertussen aannemelijk (zo niet bewezen) hebben dat de aarde jong is.

Nieuw theïstisch evolutie model
ID kan dan ook niet anders getypeerd worden als een nieuw ‘theistisch-evolutie-model’. Een scheppaer heeft wel geschapen, maar evolutie heeft invloed gehad. De god van de ID is niet slim genoeg alles in één keer juist te scheppen, en heeft evolutie nodig om tot ontwikkeling te komen. ID is dus niet de juiste weergave van de schepping zoals deze staat opgetekend in de Bijbel, en met name Genesis. Wat dat betreft heeft van den Beukel wel gelijk als hij zegt dat creationisten Genesis letterlijk nemen en de aarde 6000 jaar oud is, echter jammer dat van den Beukel dit zelf niet kan geloven. ID brengt een goddelijke schepper in de wetenschap. De wetenschap accepteert ID overigens in geringe mate (eigenlijk niet), echter vele (twijfelende) christenen geeft de ID-gedachte houvast. Men heeft onvoldoende kennis van creationisme en is geïndoctrineerd door evolutie op school. ID geeft dan duidelijk handvatten om het ontstaan van leven te begrijpen zonder God en/of de (op school geleerde) evolutietheorie, aan de kant te schuiven. Echter de god van ID is niet de God van de Bijbel, zoveel is wel duidelijk. ID trekt christenen weg van de waarheid en is dus gevaarlijk.

Auteur: A.J.W. Boonstra

Noten:

¹ Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp? – Over toeval en doelgerichtheid in de evolutie. Cees Dekker, Ronald Meester
   en Rene van Woudenberg (red.). ISBN 9025954839. Uitgeverij Ten Have te Baarn. Pagina 9 & 10.
² idem, bladzijde 102.
³ idem, bladzijde 72.
⁴ idem, bladzijde 72.
⁵ idem, bladzijde 78.
⁶ idem, bladzijde 82/83.
⁷ idem, bladzijde 73.
* Toevoeging van de auteur